Hãy dạy bơi cho trẻ!

Hãy dạy bơi cho trẻ!

Nhà văn Trần Thanh Cảnh

Mới vào đầu hè mà qua các phương tiện thông tin đại chúng, ta đã biết khá nhiều vụ trẻ em đuối nước. Thực sự mỗi lần nghe được những tin như thế, tôi cảm thấy nhói đau trong tim. Xót xa. Các cháu còn trẻ quá mà đã phải rời xa cõi đời một cách oan uổng. Tôi phải nói là oan uổng, vì thực sự nếu người lớn chúng ta chú ý dạy bơi cho chúng thì sao có thể đuối nước ở những ao hồ thùng vũng như thế kia được chứ? Mà dạy cho một đứa trẻ biết bơi có mất nhiều thời gian và khó khăn gì đâu. Vậy mà từ năm này qua năm khác, tình trạng trẻ em đuối nước vẫn cứ diễn ra làm nhức nhối công luận.

Vấn đề đã nghiêm trọng đến mức ngày 02/5/2022 vừa qua Thủ tướng chính phủ Phạm Minh Chính phải ký công điện số 398/CĐ-TTg gửi các ngành, các địa phương về việc phòng chống đuối nước trẻ em, như một việc cấp bách cần phải làm ngay. Vậy ai cần phải làm ngay việc này? Rõ ràng đầu tiên là các bậc cha mẹ phải làm ngay! Hãy mang trẻ đi tập bơi! Từ kinh nghiệm của tôi đã từng cho thấy, chỉ cần mỗi ngày chúng ta dành ra một tiếng, mang con đến bể bơi hoặc ao hồ nào đó dạy các cháu trong vòng 10 đến 15 ngày là trẻ đã có thể bơi nổi một mình, rơi xuống nước không thể chìm được. Còn việc bơi nâng cao là một câu chuyện khác. Rõ ràng việc dạy cho trẻ biết bơi, như một kỹ năng sống sót là một điều vô cùng cần thiết và cấp bách, không những của từng gia đình mà còn là việc của xã hội. Trong vấn đề này, ngành giáo dục phải là nơi đi đầu triển khai học bơi cho trẻ. Ông Bộ trưởng Giáo dục cần ban hành ngay một chỉ thị đặc biệt, bắt buộc các trường gọi là “chuẩn quốc gia”, phải có bể bơi để dạy cho học sinh các kỹ năng bơi lội tối thiểu, từ đó chống được nạn đuối nước thương tâm cứ diễn ra tràn lan đau xót từ năm này sang năm khác. Với các trường chưa có điều kiện xây dựng bể bơi chính quy hiện đại, cần phải huy động sự đóng góp của xã hội, phụ huynh tạo dựng những cơ sở tập bơi khả dĩ cho trẻ. Tôi tin chắc rằng chỉ cần mọi người quan tâm đến điều này là chúng ta có thể tạo dựng được nơi dạy bơi cho trẻ cả nước. Một cái bể bơi đơn giản đào xuống đất xây xung quanh bằng gạch, bê tông cùng một hệ thống tuần hoàn lọc nước tối thiểu không phải là một cái gì quá xa vời trong điều kiện hiện nay, ngay cả với những nơi vùng xa vùng sâu khó khăn. Hoặc là một đoạn ao hồ sông suối nào đó tương đối sạch và an toàn, có người lớn hướng dẫn là cũng có thể dạy cho trẻ được… Cùng với việc tạo ra các cơ sở vật chất tối thiểu, cần phải bổ sung giáo viên thể chất cho mọi cấp học đầy đủ, để có người dạy cho học sinh. Phải coi trọng giáo dục thể chất cho học sinh không kém gì dạy kiến thức. Học sinh mà yếu đuối bệnh tật, không thể nào học tập tốt được, đó là chân lý. Vả lại, các cháu học sinh là lứa tuổi đang lớn đang phát triển thể lực cần thiết cho đời sống sau này. Một cơ thể khỏe mạnh, trí tuệ sáng suốt sẽ làm nên những công dân ưu tú cho đất nước. Nên cả ngành giáo dục phải coi dạy bơi là một chương trình dạy kỹ năng sống thiết yếu cho học sinh mọi cấp, không nơi nào được phép bỏ qua. Có một thực tế không thể phủ nhận được là với trẻ em của chúng ta hiện nay, ngành giáo dục đang quá chú trọng vào việc dạy chữ, tới mức có thể gọi là “nhồi nhét kiến thức”! Mà rất ít chú ý đến dạy cho các cháu học sinh những kỹ năng sinh tồn trong những điều kiện bình thường và bất thường. Ai cũng biết việc tập đọc, làm toán hôm nay, năm nay các cháu chưa thạo thì sang năm sẽ thạo, dần sẽ thạo. Bởi học tập luôn là một quá trình. Nhưng nếu không có kỹ năng sống như tham gia giao thông cho đúng luật an toàn hay không biết bơi lội, các cháu bị tai nạn tử vong, sẽ không còn cơ hội nào để làm lại! Vậy dạy chữ cho các cháu quan trọng hơn hay dạy kỹ năng sống quan trọng hơn?

Tôi có đứa cháu năm nay học lớp ba, cả nhà tôi phải thay nhau đưa đón cháu dù chỉ cách trường khoảng mười phút đi bộ trong khu đô thị. Không giống như thế hệ chúng tôi đi học ngày xưa, cách trường 3-4 km vẫn cắp cặp đi bộ đến trường cùng bạn bè mà chẳng bao giờ có bố mẹ đưa đón. Gia đình tôi không dám để cháu tự đi về vì lý do chủ yếu là cái cặp sách của cháu quá nặng nề cho một cô bé tiểu học! Khi ngành giáo dục hô hào cải cách nọ kia, thay sách giáo khoa, đổi mới giảm tải chương trình, tôi đã thầm mừng. Có khi các cháu của mình sắp được trở lại như mình ngày xưa, đi đến trường chỉ với vài ba cuốn vở nhẹ nhõm. Đến chơi với bạn bè là chính! Thế nhưng tôi nhanh chóng thất vọng khi kiểm tra cặp sách của cháu mỗi buổi đến trường: một núi những sách giáo khoa, vở bài tập, sách đọc thêm… Tất cả đè nặng trên đôi vai bé nhỏ của cô bé tiểu học! Tôi cũng chỉ biết thầm cay đắng thốt lên, học lắm thế để làm gì? Nhồi nhét lắm thế có ích gì? Bởi với kinh nghiệm của bản thân và giờ đây thế giới người ta đã đúc rút ra, với học sinh tiểu học, trung học cơ sở thì việc vừa học vừa chơi là phương pháp giáo dục đứng đắn nhất. Đặc biệt là chơi các môn thể thao phát triển thể lực và rèn kỹ năng sống như bơi lội chống đuối nước mà đến Thủ tướng chính phủ cũng vừa phải đề cập đến như trên. Bởi vậy, nhồi nhét kiến thức là một hành vi phản giáo dục bậc nhất hiện nay. Nó làm cho trẻ sợ học, đầu óc xơ cứng sớm. Triệt tiêu không những niềm vui thích học tập và cả khả năng sáng tạo của trẻ. Biến chúng thành những con vẹt trả bài…

Ngành giáo dục phải chuyển mình, bắt tay vào làm những việc thực thụ, đừng kêu gọi chung chung nữa. Để chống nhồi nhét kiến thức cần giảm tải triệt để các môn học, giảm tối đa các kiến thức đang vẫn rất nặng nề trong cái gọi là những bộ sách giáo khoa mới. Và đặc biệt tôi đề nghị ông Bộ trưởng trình chính phủ và quốc hội bổ sung một số điều vào Luật giáo dục hiện hành: nghiêm cấm dạy hai buổi văn hóa trên lớp tại cấp tiểu học và trung học cơ sở. Quy định rõ là sáng học văn hóa, chiều chơi thể thao và rèn các kỹ năng sống. Và cấm tất cả các giáo viên công lập không được tổ chức dạy thêm dưới mọi hình thức, ai vi phạm buộc thôi việc ngay lập tức. Cần phải làm ngay những việc đó vì thực sự trẻ em của chúng ta đang quá thiếu kỹ năng sống.

Từ những năm đầu thế kỷ hai mươi, ở nước ta đã phát triển rất rầm rộ phong trào “Hướng đạo sinh”: dạy kỹ năng sinh tồn trong mọi hoàn cảnh cho người trẻ. Một phong trào với ý nghĩa nhân văn hết sức tốt đẹp nhưng đã bị những năm chiến tranh kéo dài làm biến mất. Có lẽ chúng ta nên phát động lại phong trào này, để cả xã hội vào công cuộc hướng dẫn các kỹ năng sinh tồn cần thiết cho trẻ em của mình. Và với một nước ở vùng nhiệt đới, mưa bão, sông hồ nhiều, chúng ta cần đặt việc hướng dẫn kỹ năng phòng chống đuối nước lên hàng đầu, trong đó việc mở ra các điểm, các lớp tập bơi là một việc làm vô cùng cần thiết. Hãy dạy bơi cho trẻ, ngay từ cấp tiểu học! Nơi nào chưa xây ngay được bể bơi, nhà trường cần chủ động kết hợp với các phụ huynh kêu gọi mọi thành phần trong xã hội hỗ trợ làm việc này. Hãy hành động ngay để bảo vệ trẻ em của chúng ta!